NL   FR

Papier & bos

Het bos

bosHet bos speelt vanzelfsprekend een fundamentele rol in het ecosysteem van de planeet. Het zorgt voor behoud van de biodiversiteit van fauna en flora. Indien duurzaam beheerd levert het een belangrijke voorraad grondstoffen. Het gaat een verarming van de bodem tegen en beschermt haar tegen erosie. Het regelt de klimaten. Het zorgt voor zuurstof en vermindert het broeikaseffect door koolstof op te nemen en op te slaan. Het bos is dus een natuurlijk element dat bijdraagt tot het bereiken van de Kyoto-doelstellingen.

Een goed onderhouden bos is een belangrijke fixatiebron van koolstofdioxide (CO2 ). Het moet constant worden vernieuwd, wat bovendien bijdraagt tot de bestrijding van het broeikaseffect: hoe jonger de bomen, hoe meer CO2 ze absorberen. Zonder onderhoud kunnen de bossen hun CO2 -absorptiefunctie niet goed vervullen : de CO2-emissie is even groot als de CO2-absorptie. Het bos goed onderhouden en bewaren is dus een ecologische "must". De optimale boskringloop kan dus niet zonder uitdunning en exploitatie van volgroeide bomen.

De Belgische papierindustrie gebruikt alleen bijproducten van het bos en van de houtindustrie: boomkruinen (toppen), uitdunningshout van loof- en naaldbomen, kreupelhout, afval van zagerijen (haksels). Al dit hout is van onvoldoende kwaliteit om te worden verzaagd voor de meubel- en bouwindustrie. Men hakt dus nooit een eik van 200 jaar om voor de productie van papier!

Boscertificatie

Het Belgische bos in enkele cijfers...
  • ± 693.000 ha: 50% naaldbomen en 50% loofbomen
  • 52,2% privé-eigendommen en 47,5% publieke eigendom
  • Staand kapitaal: 172 miljoen m3
  • Jaarlijkse groei: 5,3 miljoen m3
  • De jaarlijkse kap: 4,8 miljoen m3
  • De beboste oppervlakte is in 100 jaar tijd met 25% gestegen
De overheid en de boseigenaars ontwikkelen al enkele jaren gezamenlijke controleprogramma's om te verzekeren dat de bossen goed worden beheerd, en dit op vrijwillige basis. Deze certificatie geeft garantie dat het hout afkomstig is van duurzaam beheerde bossen, die beantwoorden aan een reeks van criteria. Dit betekent niet alleen dat ze goed onderhouden zijn en voortdurend opnieuw aangeplant worden, maar ook dat er rekening wordt gehouden met een hele reeks sociale, economische en ecologische voorwaarden. Ons land is trouwens befaamd voor haar grote bosexpertise en voor haar bosbouwtechnieken. In België worden twee certificatiesystemen toegepast : FSC (Forest Stewardship Council) en PEFC (Programme for Endorsement of Forest Certification schemes).

De papier en kartonindustrie ondersteunt de boscertificatie. Duurzame ontwikkeling is voor het bos essentieel omdat het, naast de hoger vermelde functies, ook de belangrijkste bron van hernieuwbare grondstoffen vertegenwoordigt voor de sector.

De certificatie in enkele cijfers...
  • In België is ongeveer 41% van de bossen PEFC gecertificeerd en 4 % FSC.
  • In Europa groeit het gecertificeerde bosoppervlak met 500.000 ha/jaar (bron: FAO)
  • 50% van de Europese bossen zijn gecertificeerd, wat niet noodzakelijk betekent dat de andere helft niet op een duurzame wijze beheerd wordt. Maar door gebrek aan certificaat kunnen ze echter geen garantie bieden van duurzaam bosbeheer.

Nevenproducten van zagerijen en bosexploitatie

doorsnede boomstamEen aanzienlijke hoeveelheid hout die gebruikt wordt voor de productie van pulp, komt van de zagerijen: hetgeen er bij het zagen afvalt aan de zijkanten en uiteinden van de stammen. Die houtresten zijn niet geschikt voor de meubelen of bouwindustrie. Ze worden verwerkt tot haksels en benut door de papierindustrie, in plaats van te worden verbrand.

Zonder deze permanente vraag naar houtvezels, zouden er voor deze bijproducten van de zagerijen weinig stabiele en regelmatige afzetmarkten zijn. De papierindustrie in ons land valoriseert de bijproducten van het bos en van de houtindustrie.

Jaarlijkse aanbreng van zagerijen en bijproducten van de bossen in cijfers...
  • 250.000 ton haksels, dit is meer dan een derde van het houtverbruik van de papiersector
  • 1.430.000 ton rondhout worden jaarlijks verbruikt door de Belgische papiersector
  • Het zaagafval kan tot 50% van het volume van een boom vertegenwoordigen.

De certificatie 'controleketen'

Een papierfabrikant moet zijn klanten ook de waarborg kunnen geven dat de vezels in het papier, dat zij aankopen, inderdaad voortkomen uit duurzaam beheerde bossen. Dat gebeurt door de certificatie van de controleketen. Deze certificatie garandeert dat de duurzame grondstoffen opgevolgd zijn doorheen de hele productieketen. Deze certificatie bestaat zowel in de FSC- als in de PEFC-systemen. In 2013 was meer dan 90% van de productiecapaciteit van de Europese papierindustrie gedekt door dit soort certificatie.

Helaas komen er in sommige regio's van de wereld nog onaanvaardbare, roofbouwpraktijken voor, maar producten uit deze regio's zijn bijna niet bestemd voor de Europese markt.

In sommige tropische landen beheert de industrie aanplantingen van snelgroeiende bomen zoals eucalyptus, dennen en acacia. Deze plantages zijn niet het gevolg van ontbossing, maar wel van herstel van ongebruikte landbouwgrond. Er zijn hierop twee uitzonderingen: Indonesië en Tasmanië, waar het oorspronkelijke woud moest wijken ten voordele van de industrialisatie hetgeen gedoogd wordt door de plaatselijke autoriteiten.
we love paper